Nieuwsbrief 2018-3

MV_foto_bedankt_voor_het_normale_gesprek.jpg

'Dank voor het normale gesprek'

Een verhaal over fysieke en relationele veiligheid

Door Marita Meulmeester

Verzorgingshuizen met relatief vitale ouderen bestaan niet meer. De bewoners zijn tegenwoordig op hoge leeftijd en hun zorgvraag neemt toe. Daarom krijgen medewerkers trainingen. Het begrip ‘onbegrepen gedrag’ is in the air. Dit betekent een persoonlijke benadering en de natuurlijke gave om je te willen verdiepen in een persoon.

Het echtpaar Gerardts is zorgmijdend en kan zichzelf niet redden. De thuissituatie is onveilig. Er is sprake van huiselijk geweld en mevrouw is erg afhankelijk van haar man. Zij kan niet voor zichzelf zorgen. Op een dag wordt meneer Gerardts heel ziek en moet hij acuut naar het ziekenhuis. Mevrouw Gerardts raakt in paniek en slaat wild om zich heen. Haar toestand is zorgwekkend als zij aankomt op de spoedafdeling van het woonzorgcentrum. Drie weken later ontmoet ik mevrouw Gerardts als ik voor een audit op bezoek ben. Zij is erg boos dat haar naambordje is verdwenen. Ze heeft nu geen naam! Ze kijkt verdrietig en boos, maar ook vragend tegelijk. Ik mag binnenkomen. Haar kamer is vrij kaal, er staat een tas die nog niet is uitgepakt. Of is hij net ingepakt?

Mevrouw Gerardts vertelt dat ze vaak wordt bedonderd en gepest. Ze vertelt nog meer dingen uit haar verleden. De verpleegkundige die erbij is, luistert aandachtig en vult het verhaal aan met voor mevrouw herkenbare anekdotes. Na een tijdje zegt mevrouw dat ze ons niet langer wil ophouden; ze wil eerst rusten en dan naar huis. Haar boosheid is weg en er staat een lach op haar gezicht. Ze zwaait en zegt: ‘Bedankt voor het normale gesprek’. Ik vat het op als een leuke vorm van beleefdheid.

De verpleegkundige weet wel beter. Ze vertelt dat deze uitspraak betekenisvol is. Het is een signaal dat mevrouw vertrouwen heeft. Gelet op haar achtergrond en verleden is een ‘normaal gesprek’ iets bijzonders. Dat ze uit zichzelf iemand bedankt, is een teken dat zij zich op dit moment veilig voelt.

Na een kwartier staat mevrouw Gerardts in de huiskamer en loopt op ons af: ‘Wie is hier de baas? Ik wil naar huis. Mijn man is in het ziekenhuis. Ik ben flink aan het dementeren. Ik weet niet alles meer, maar ze stelen hier mijn naam.’ De verzorgende vraagt of mevrouw met haar mee wil lopen voor een praatje en een chocolaatje: ‘Iets voor de buitenkant en iets voor de binnenkant.’ Ze raakt mevrouw Gerardts niet aan, want dat is een prikkel die mevrouw niet aankan. Samen lopen ze weer naar ‘huis’. ‘Fijn dat u er bent’, hoor ik mevrouw Gerardts zeggen.

Eerste lijn en sociaal domein: een kwestie van lange adem

In Velsen is Marja Veltman al enige tijd betrokken bij Fysiotherapiepraktijk CareworX. Doel was om vanuit de preventieve activiteiten van CareworX de verbinding te leggen met het sociaal domein en de gemeente. Dat bleek een behoorlijke zoektocht. Het was een proces van kleine stapjes, waarbij Marja een vrije rol als coach vervulde en ondersteunende tekstvoorstellen schreef.

Walking Football

Het initiatief van CareworX om met het Nationaal Ouderenfonds en FC Telstar Walking Football te ontwikkelen bleek een slimme stap. Hiermee kregen deze preventieve activiteiten een gezicht. Met Telstar als uithangbord is er sinds begin 2017 een team van twintig 65-plussers dat wekelijks traint en ook toernooien speelt. 
Walking Football als concept van het Nationaal Ouderenfonds is een combinatie van bewegen, gezelligheid en meedoen aan de maatschappij. Deelnemers voelen zich fitter, hebben het gevoel ergens bij te horen en vervullen een bepaalde sociale rol binnen het team.


Samenwerking

Een ander idee was het tot stand brengen van een netwerk van professionals in het sociaal domein, waarin over en weer verwezen kon worden op basis van vroegsignalering. Een dergelijk netwerk ontbrak namelijk. De betrokken fysiotherapeut is een netwerker pur sang, met overal contacten. Vanaf de start was een huisartsenpraktijk betrokken en als snel volgde het lokale welzijnswerk. Het sociale wijkteam, als belangrijke speler, was niet zo happig.


Financiering

Ook was financiering nodig van de zorgverzekeraar en/of de gemeente voor de noodzakelijke (para)medische begeleiding van de voetballers. Zilveren Kruis/Achmea als primaire partij in de regio vond het allemaal heel interessant. Maar bleek niet bereid tot financiële steun, omdat preventieve en sociale activiteiten vooralsnog niet in het beleid passen. De afdeling Sport van de gemeente was erg geïnteresseerd en legde intern contact met de afdeling Sociaal Domein. En ook de gemeente vond het lastig: Is het nu sport of tóch Wmo? Het belang van het project werd zeker gezien, in het licht van de Wmo-doelen en positieve gezondheid.


Hoe het eindigde

Vele afspraken, telefoongesprekken en demonstraties Walking Football hebben de afgelopen twee jaar plaatsgevonden. Een toevallige ontmoeting op een Gezondheidsbeurs in Velsen leidde onlangs tot de verbinding met het sociaal wijkteam. Een signalerend netwerk bleek niet nodig: partijen vinden elkaar zó wel. De gemeente Velsen heeft zijn nek uitgestoken door te zeggen: 'Wij zijn enthousiast over het project, dien maar twee subsidieverzoeken in, voor sport én voor maatschappelijke participatie. Intern zoeken wij zelf vervolgens naar de mogelijkheden om Walking Football te ondersteunen'. In de zomer van 2018 zal duidelijk worden of echt de vlag uit kan. Met de subsidie van het ZonMw-programma 'Op één lijn' heeft CareworX in dat geval, na tweeënhalf jaar, zijn doelstelling gerealiseerd.

Foto: Nationaal Ouderenfonds

Foto: Nationaal Ouderenfonds